Nauka pisania dla dzieci niedowidzących i słabowidzących – plansze suchościeralne

Plansze do nauki pisania dla dzieci niedowidzących i słabowidzących

Plansze do nauki pisania dla dzieci niedowidzących i słabowidzących

Nauka pisania dla dzieci niedowidzących i słabowidzących jest bardzo trudna. Okazuje się nawet, że dzieciom z poważną dysfunkcją wzroku jest łatwiej nauczyć się czytać, niż pisać. Już u dzieci z niedowidzeniem w stopniu średnim widoczne są problemy z grafomotoryką i dostosowaniem materiałów do ćwiczeń pisemnych. U dzieci z niedowidzeniem w stopniu dużym, pisanie stanowi poważny problem, a odpowiednich materiałów jest niewiele, natomiast dla dzieci ze słabowzrocznością głęboką, to już problem najwyższej wagi, a odpowiednich  – dostępnych materiałów w zasadzie jest brak (więcej o niedowidzeniu, słabowidzeniu i słabowzroczności głębokiej – kliknij tutaj). Jeżeli dziecko zaczyna uczęszczać do szkoły specjalizującej się w edukacji dzieci z dysfunkcją wzroku – może ono liczyć na pomoc i wieloletnie doświadczenie pedagogów. Jeżeli jednak dziecko zaczyna uczęszczać do szkoły powszechnej, problem jest naprawdę poważny – niewiele lub brak właściwych materiałów, mała wiedza wychowawców, brak specjalistów z konkretnym doświadczeniem. Często są dobre chęci pedagogów – choć to niestety nie wystarcza, a czasami nie ma nawet chęci – jest za to rutyna. Dzieci z poważną dysfunkcją wzroku postawione są w bardzo trudnej sytuacji edukacyjnej. Co roku we wrześniu dochodzą do nas kolejne głosy rodziców, o problemach w szkole, o braku materiałów i pomocy edukacyjnych lub nieodpowiednim ich dostosowaniu. My sami, po kilkumiesięcznej – bardzo ciężkiej – próbie edukacji syna (ze słabowzrocznoscią głęboką) w placówce integracyjnej (obecność tyflopedagoga nie miała tak naprawdę większego pozytywnego znaczenia – bardzo poważna sytuacja wzrokowa wymagała faktycznego doświadczenia, a nie tylko teoretycznego wyszkolenia) , zrezygnowaliśmy ze standardowego systemu kształcenia i przeszliśmy na system Edukacji Domowej. Posiadanie przez nas wykształcenia i praktyki pedagogicznej oraz plastycznej, pomogły nam w załatwieniu wszystkich wymaganych formalności i zorganizowaniu niezbędnych materiałów edukacyjnych. Od tej pory z dnia na dzień obserwujemy bardzo dokładnie pracę edukacyjną syna i możemy powiedzieć, że tak naprawdę, bez odpowiednich pomocy przygotowanych indywidualnie, do każdego przedziału materiału NIE MA MOŻLIWOŚCI PRAWIDŁOWEJ I KOMFORTOWEJ EDUKACJI DZIECI Z POWAŻNĄ DYSFUNKCJĄ WZROKU. Jednym z największych problemów jest nauka pisania. Dostępne w placówkach powszechnych karty pracy są nieadekwatne (zbyt dużo dzieje się na nich, a kserówki nie nadają się wizualnie), natomiast rozpoczynanie pisania w zeszycie bez odpowiedniego przygotowania ćwiczebnego (nawet w zeszytach dla dzieci słabowidzących), jest po prostu karkołomne. Innym problemem jest fakt, że nauczyciele w placówkach powszechnych, niejednokrotnie, za punkt honoru biorą sobie nauczenie ucznia z dysfunkcją wzroku, posługiwania się literami pisanymi – małymi i do tego z łączeniami i tradycyjnymi „zawijasami”, co generuje kolejne problemy, ponieważ uczeń słabowidzący i ze słabowzrocznością głęboką może posługiwać się pismem ręcznym drukowanym, co bardzo ułatwia funkcjonowanie – zarówno w kwestii pisania jak też czytania pisma ręcznego. Stosowaliśmy różne metody i materiały ćwiczebne przy nauce pisania. Najlepszym wyjściem okazały się plansze suchościeralne – wielokrotnego użytku – dziecko może wielokrotnie ćwiczyć pisanie tych samych literek, a jeśli coś się nie uda – bez zniechęcenia może literę zmazać i próbować ponownie i ponownie. 

Plansze do nauki pisania dla dzieci niedowidzących i słabowidzących 1

Plansze do nauki pisania dla dzieci niedowidzących i słabowidzących 1

Bardzo ważne jest odpowiednie przygotowanie plansz: kontrastowe kolorystycznie linie (fiolet i zieleń), odpowiednia szerokość linii (dostosowana indywidualnie do widzenia ucznia) oraz udostępnienie dziecku możliwości pisania po jasno – czerwonym śladzie – uczeń pisze ciemnym flamastrem zmazywalnym po jasnym śladzie litery. Taka metoda jest bardzo wygodna dla dziecka z problemem wzrokowym – pisanie jest mniej stresujące, ponieważ dziecko nie musi samo budować litery – pisze po czerwonych śladach.Taką techniką może więc ćwiczyć pisanie wielokrotnie i tych samych liter – jest to niezwykle istotne – pozwala na utrwalenie nawyków wzrokowo – grafomotorycznych. Kiedy uczeń jest już gotowy do samodzielnego pisania, może skorzystać z plansz z liniaturą, bez napisanych liter, gdzie samodzielnie może już budować litery. Potem, kiedy jest gotowy, może przejść do pisania w zeszycie dla dzieci słabowidzących – musi to być jednak wspólna decyzja ucznia, rodziców i wychowawcy – przy słabowzroczności głębokiej lub innych skomplikowanych sytuacjach wzrokowych, uczeń powinien korzystać z pojedynczych kartek A4 z wydrukowaną – kontrastową liniaturą. 

Plansze do nauki pisania dla dzieci niedowidzących i słabowidzących 2

Plansze do nauki pisania dla dzieci niedowidzących i słabowidzących 2

Niezwykle ważny jest wygląd liter na planszach – są bardzo uproszczone i nie posiadają zbędnych zawijasów ani łączeń – dziecko z poważną dysfunkcją wzroku, często nie jest w stanie odczytać pisma wyglądającego jak „jeden długi szlaczek”.  Plansze mogą posiadać litery wyłącznie duże, duże i małe jednocześnie lub oddzielnie duże i małe. Nie należy dziecka zmuszać do perfekcyjnego pisania wszystkich rodzajów liter – zadaniem plansz jest również wysondowanie, czy uczeń jest w stanie w ogóle pisać litery małe. O ile w niedowidzeniu w stopniu średnim i dużym, pisanie ręczne liter jest problematyczne ale możliwe, o tyle przy słabowidzeniu i słabowzroczności głębokiej, uczeń powinien mieć wybór pomiędzy dużymi i małymi – pisanie literami drukowanymi jest lepszym rozwiązaniem – zarówno przy pisaniu, jak też odczytaniu pisma ręcznego.  Czerwone litery prowadnicze  piszemy ręcznie. Dlaczego? Ponieważ dziecko musi pisać realne – ręcznie pisane znaki, a nie wygenerowane przez czcionkę komputera. Ponadto każde dziecko ma inne widzenie i indywidualnie podchodzimy do każdego ucznia – rodzic odpowiada na interesujące nas pytania, a my możemy dostosować litery (wielkość, tylko duże czy również małe, forma pisania znaków itp).

Plansze do nauki pisania dla dzieci niedowidzących i słabowidzących 3

Plansze do nauki pisania dla dzieci niedowidzących i słabowidzących 3

JAK POMÓC DZIECKU NIEDOWIDZĄCEMU I SŁABOWIDZĄCEMU W NAUCE PISANIA?

1. Prowadźmy naukę pisania dwuliniowo:

  • pisanie ręczne wprowadzajmy bardzo spokojne i na planszach suchościeralnych wielokrotnego użytku, dziecko powinno pracować we własnym tempie i wg własnych możliwości, ćwiczone powinny być pojedyncze litery, ewentualnie sylaby i bardzo proste słowa – tak długo, jak trzeba,
  • jednocześnie wprowadzajmy pisanie na komputerze w odpowiedniej wielkości czcionki – jako formę nauki pisania wyrazów i całych zdań – dzięki tej formie dziecko może pisać odpowiednio szybko i nie odbiega od rówieśników w kolejnych fazach materiału szkolnego,

2. Dopasujmy narzędzia pisarskie – nie wolno dawać dziecku ołówka HB – wolno powyżej B, najlepiej B3, B4, zamiast długopisów dajmy cienkopisy lub flamastry, najlepiej jednak zacząć od plansz ścieralnych i odpowiednich do nich pisaków również ścieralnych,

3. Im większe niedowidzenie lub słabowzroczność, tym mniejsza odległość od pisanego tekstu – koniecznie zapewnijmy dziecku stoliczek z podnoszonym blatem, aby uczeń nie musiał schylać się do stołu. Wystarczy standardowy stoliczek do tabletu lub laptopa z podnoszonym blatem i rozkładanymi nóżkami. Z tyłu lub z boku powinna być zamontowana lampka oświetlająca (lecz nie oślepiająca) czytaną i pisaną treść.  Nie zastanawiajmy się, czy pisanie na podniesionym blacie jest normalne, czy nienormalne – profesjonalni kaligrafowie zawsze pracowali na specjalnych podstawkach i tak możemy dziecku tłumaczyć, dlaczego pisze inaczej, niż pozostałe dzieci.

4. Jeśli widzimy (jako rodzice) lub wychowawca zwraca uwagę, że uczeń trzyma NIEPOPRAWNIE flamaster – NIE zmieniajmy tego na siłę, NIE mówmy dziecku, że ŹLE trzyma pisak, ponieważ dziecko uznaje, że robi wszystko źle i łatwo zniechęca się, ma niskie poczucie własnej wartości. Zamiast poprawiać i upominać, lepiej jest umożliwić uczniowi formę wielokrotnych ćwiczeń (np. na planszach suchościeralnych) – dziecko pracując w ten sposób, w końcu wybierze najlepszą dla siebie formę trzymania flamastra i nie będzie to wpływało na wygląd liter. Nakłanianie dziecka do zmiany trzymania flamastra, ołówka itd, jest tak samo niedobre, jak przed laty musowe przestawianie dzieci leworęcznych na praworęczność.

5. Kierunek pisania litery – to również kwestia sporna. Większość dzieci pisze literę zgodnie z obecnym – zresztą bardzo modnym – zaleceniem: od prawej do lewej. Zdarza się jednak, że uczeń pisze na odwrót – od lewej do prawej. Literki mają wtedy nieco inny wygląd, a sposób pisania jest ogólnie odmienny. NIE należy jednak dziecka poprawiać, ani zmuszać do zmiany kierunku pisania – przynosi to zniechęcenie i bardzo duże problemy emocjonalne. Lepiej jest pozwolić dziecku na własny kierunek pisania, a pilnować tylko, aby literka była kształtna i dała się łatwo odczytać. Podobnie jak w punkcie powyżej – nakłanianie dziecka do zmiany kierunku pisania litery, jest tak samo niedobre, jak przed laty musowe przestawianie dzieci leworęcznych na praworęczność. Część dzieci po prostu tak pisze i trzeba wyciągnąć z tego to, co najlepsze.

6. Lateralizacja, czyli mówiąc krótko – praworęczność lub leworęczność, prawooczność lub lewooczność itd. Jeżeli wiemy, że dziecko jest jednooczne lub jedno oko jest dużo słabsze od drugiego, koniecznie zwracamy uwagę na rękę, którą dziecko pisze. Jeżeli przykładowo oko prawe jest okiem mocniejszym i dziecko pisze prawą ręką – lateralizacja sprzyja nauce koordynacji oko ręka. Jeżeli natomiast uczeń patrzy przede wszystkim okiem lewym, a pisze ręką prawą – będzie mu trudniej. WAŻNE – nie należy samodzielnie i na siłę zmieniać ręki  prowadzącej ucznia – nawet jeśli lateralizacja jest krzyżowa – naprzemienna, należy z cierpliwością pozwolić na swobodną pracę – uczeń albo nauczy się wg własnego systemu koordynować pracę oka i ręki, lub samoistnie zmieni rękę dominującą! Nie róbmy tego na siłę!

Plansze suchościeralne wielokrotnego użytku, jak również bardzo wiele różnorakich innych pomocy, wykonujemy przede wszystkim dla syna a dodatkowo dla osób, które się do nas zgłaszają. Jeżeli ktoś potrzebuje plansz dla dziecka, możemy je wykonać. Koszt wykonania JEDNEJ DWUSTRONNEJ planszy, to 5 zł PLN. Wszystkie litery alfabetu można zmieścić na 3 dwustronnych planszach + dwustronna plansza z samą liniaturą bez liter. Razem 4 dwustronne plansze, więc 20 zł + przesyłka (Poczta Polska lub Paczka w Ruchu). Ostateczną ilość plansz ustala rodzic, po określeniu, jakie właściwie są mu potrzebne. Do plansz należy posiadać flamastry do tablic sucho – ścieralnych. Najlepiej jest, kiedy rodzic idzie z dzieckiem do księgarni i wspólnie wybierają najlepsze dla ucznia flamastry – dziecko musi wybrać wielkość i grubość flamastra, aby dobrze się go trzymało w ręce i odpowiednio pisał (mocny, ciemny kolor kreski). Do zmazywania planszy można używać ręcznika papierowego, miękkiej gąbki lub szmatki dostępnej w każdym sklepie gospodarczym.

Aby zamówić u nas wykonanie plansz, należy zgłaszać się do nas poprzez mail pracowni:  folksmolk@gmail.com lub poprzez profil na Facebook-u, gdzie jesteśmy jako Doświadczalnia Świata albo przez stronę FB Mamotatopokazmi .

Należy po prostu napisać do nas mail lub wiadomość prywatną na FB (zapraszamy do grona znajomych) o zainteresowaniu planszami, a my odpowiemy i ustalimy szczegóły. Aby odpowiednio oraz indywidualnie dla każdego dziecka – dobrze wykonać plansze, musimy dowiedzieć się w jakim wieku jest dziecko, o jaką dysfunkcję wzroku chodzi oraz jakie jest widzenie dziecka w ocenie rodziców lub specjalistów. Nie potrzebujemy żadnych specjalistycznych dokumentów, natomiast potrzebne nam są odpowiedzi na zadane przez nas pytania odnoszące się do wyglądu plansz, dlatego konieczny jest pisemny kontakt poprzez mail lub wiadomość prywatną na FB.

Nasze strony:

mamotatopokazmi.pl

folksmolk.cba.pl